De Borgund-staafkerk, de kerk die overleefde.
De bouw van deze stavkirke begon rond 1180 en is door rondreizende kerkenbouwers gemaakt. Deze kerk is gebouwd enkele jaren nadat Noorwegen tot een aartsbisdom was verheven.
De Noorse staafkerken leveren een unieke bijdrage tot het wereld-kultuurgoed. De oorsprong van de meeste staafkerken ligt in de periode tussen 1130 en 1350. De builenpest maakte een eind aan deze bouwactiviteiten. Ook in andere Europese landen maakte men staafkerken. Maar alleen in Noorwegen zijn er van de duizenden die oorspronkelijk gebouwd zijn nog maar 28 overgebleven. Daarvan is de staafkerk in Borgund de best bewaarde.
Sinds 1877 is de kerk eigendom van een monumentenvereniging, de Fortidsminneforeningen.
De bouw van de staafkerk.
De constructie van de kerken vindt zijn oorsprong in aloude tradities, opgedaan bij het bouwen met hout. De Noorse kerkenbouwers combineerde traditionele bouwwijze met de nieuwe impulsen van de kerkbouw uit andere landen.
De Borgund-staafkerk steunt op een houten raamwerk van liggende balken, de grondbalken. Dit raamwerk rust op een stenen fundament. Deze opstelling voorkomt het optrekken van vocht uit de grond en beschermd daarmee het houtwerk tegen verrotting. De stammen werden staande op de wortels, in het bos gedroogd. Een methode die ook gebruikt werd bij het maken van scheepsmasten. De bomen werden van takken en schors ontdaan en werden 10 tot 15 jaar aan weer en wind blootgesteld. Daarna werden de onderdelen van de kerk uit het hout gemaakt, zo’n 2000.
De staande palen in de kerk vormen de ruggengraat van de kerk. Deze paalconstructie werd liggend op de grond in elkaar gezet, en daarna omhoog geduwd. Een paal heet in het Noors “stav”. Daar heeft de kerk dan ook de naam “stavkirke” aan te danken. Het woord is in het Nederlands vertaald als “staafkerk”. De staanders werden op grondbalken geplaatst en dragen het zadeldak. Met Andreaskruisen, lijsthout en klampen werden zij zonder spijkers met elkaar verbonden. Deze constructie is stabiel maar tevens elastisch genoeg, dat de kerk zich niet tegen de wind verzet maar meebeweegt.
 |
1. De in een vierkant opgestelde
palen vormen het midden. Bovenaan zijn deze versierd met
gezichten. 2. De dwarsbalken verbinden tot een stabiele constructie. 3. Het Andreaskruis. 4. De ronde bogen in de dakconstructie. 5. Uitgedisselde planken vormen het onderste deel. 6. De kleine ronden gaten waardoor licht binnenkwam. 7. De dakconstructie doet denken aan een omgekeerde boot. Bovenin hingen kleine klokjes. 8. De buitengalarij. 9.Het liggende houten raam waar de kerk op rust. 10. In het Katholieke tijdperk werden vloerdelen in het houten raam ingelegd. |
de constructie van de staafkerk van Borgund
De ronde bogen die in de dakconstructie zijn gebruikt zijn in de natuur in deze vorm gegroeid. Oorspronkelijk hingen bovenin de kerk twee kleine klokjes. In de 13e eeuw is er naast deze kerk een vrijstaande klokkentoren geplaatst. Hier hingen grote, zware klokken in. Het is nog de enigste bestaande klokkentoren die volgens de staafkerk-methode is gebouwd. De buitengalarij voorkwam dat regen en sneeuw direct tegen de buitenwand en de portalen sloeg.
| 1.Het hoofdportaal versierd met acanthus-bladeren. Rond het geheel zijn slangen en drakenfiguren
weergegeven. 2. Het zuidelijke portaal met o.a. dieren- koppen. 3. Het altaar stamt nog uit het Katholieke tijdperk. Het schilderij (1654) op het altaar beeld de kruisiging van Jezus Christus uit. 4. Het doopvont is ook uit het Katholieke tijdperk. 5. De preekstoel is van ongeveer 1560. In het Katholieke tijdperk was er geen preekstoel. 6. Het sacramentshuisje (1550-1570). Hierin werd o.a. de kelk met hosties opgeborgen. 7. Wanneer de kerk gesloten was kon men via het luikje met een blik op altaar bidden. 8. Inwijdingskruizen aan de wand. 9. Runnenschrift. |
 |
plattengrond van de staafkerk van Borgund
Voor altijd verloren gegaan is de kerkkunst. De voorkant van het altaar was vermoedelijk beschilderd met taferelen uit de Bijbel of uit de legende van Sint Olav. Op de zijaltaren zal een crucifix en/of beschilderde beeldjes van Maria of andere heiligen hebben gestaan.
De staafkerk van Borgund staat nog op haar oorspronkelijke plaats. Onder de vloer van de kerk zijn nog delen aangetroffen die vermoedelijk van een nog oudere kerk afkomstig zijn.
Vroeger was het gebruikelijk om overledenen onder de kerkvloer te begraven. De stoffelijke resten verspreiden op den duur een onaangename geur. Na 1805 was het dan ook wettelijk verboden om mensen onder de kerkvloer te begraven.
Op de begraafplaatsen was echter geen plaats ingeruimd voor overleden ongedoopte kinderen. Deze werden in doosjes onder de kerkvloer geschoven.
De foto's van het staafkerkje van Borgund vind je in het fotoalbum. De foto's zijn gemaakt door Petry.
Ik besteed veel tijd en aandacht aan het maken van mijn websites. Ik hoop dat je hier respect voor hebt. Met andere woorden dat je geen teksten of foto’s van mijn site haalt zonder mijn toestemming. Dank je.